Het Arsenaal

Johan Picardt schreef in 1659 over het Arsenaal: "Coevorden is mede voorsien met een machtig Ammunitiehuys, bestaende uyt verscheydene Gebouwen, gestopt en gepropt vol allerhande Wapenen, Ammunitie en Materialen, sufficant om eene langdurige Belegeringe uyt te staen; waer over opsicht heeft, als Commissaris Nicolaas van 't Hof tegenwoordig ook Burgemeester" In 1842 spreken de drie Podagristen over een goed onderhouden arsenaal met kogelpark.

Er moest een Ammunitiehuys voor de opslag van wapens en munitie gebouwd worden omdat er op het Kasteel te weinig ruimte was. In 1607 werden de eerste bouwmaterialen aangevoerd voor de bouw van het Ammunitiehuys, zoals het toen heette. Op 18 juli 1607 wordt in de resoluties van Stad en Lande (Groningen) melding gemaakt van het verschepen naar Coevorden van materialen voor de bouw van het Ammunitiehuys: 63158 stenen, 20 ton kalk, 2040 pannen, 60 boom sparren, 5 eiken balken en 130 voet draagbalken. Meer werkzaamheden gebeurden vanaf 1618 en later in 1626 toen een verlenging van het Arsenaal werd aanbesteed. In grote lijnen was daarna het Arsenaal zoals wij dat kennen gereed.

Rond de bouw van het Arsenaal begin 17e eeuw speelde er nog meer, tussen Drenthe en Overijssel was onenigheid ontstaan over de vraag tot wiens grondgebied Coevorden behoorde. Beide beschouwden de heerlijkheid Coevorden als een deel van hun gewest. De Staten-Generaal besliste op 28 november 1609 dat Coevorden "voorlopig" tot Drenthe behoorde. In 1615 werd het pas omgezet in een definitieve beslissing: Coevorden behoorde tot Drenthe maar bleef wel een heerlijkheid dus een apart rechtsgebied.

In de loop der jaren heeft Het Arsenaal verschillende benamingen gehad, begin 17de eeuw had het de benaming Ammunitiehuys daarna sprak men van het Magazijn van de Generaliteit, of alleen maar van Magazijn, ook werd het wel eens het Tuighuis genoemd.

Voor de laatste restauratie van Het Arsenaal in 2013 waren er nog wel eens problemen met lekkage in het gebouw. Die problemen waren er ook al in 1644 want toen was het nodig dat tussen "beyde Magasynen een nieuwe loden goote geleyt werde" de oude kan niet meer gemaakt worden. Als het niet zou gebeuren zou de rogge, turf en andere voorraad door de regen verderven. Pas een jaar later werd actie ondernomen. In 1645 en in 1646 bleek dat er nog veel meer herstelwerkzaamheden nodig waren "dat ordre gesteld moet worden tot vermaeckinge en reparatie van het oude magazijn". Het is vervallen.

Wat lag er zoal in het Arsenaal opgeslagen, Willem Lodewijk schrijft in 1614 dat in het ammunitiehiuis nodig zijn: 300 creydewagens, 400 ijsbijlen en 400 ijshaken. Verder lagen er laadgereedschappen voor het geschut zoals aanzetters, lepels, stelen met klossen en wissers. Maar ook diverse soorten pikhouwelen en schoppen, handbijlen en kapmessen. Het Arsenaal was bedoeld voor de opslag van oorlogstuig maar werd ook gebruikt als proviandhuis. In het najaar van 1644 lagen er zo rond de tien lasten bedorven molt en een groot aantal stokvis, die reeds stinkt en verkocht moet worden. In het midden van de stad in het Arsenaal, je kunt je dat tegenwoordig niet meer voorstellen lag ook veel kruit opgeslagen. Bij een inventarisatie in 1645 bleek dat er op de eerste verdieping 185 tonnen kruit stonden en op de tweede verdieping 174 tonnen.

Herman Woltersom                                       Bronnen: Drenthe's Veste en Het Arsenaal Herman Brand